Karbon salınımı, karbon salımı ve CO2 emisyonu
“Karbon salınımı hesaplama”, “karbon salımı hesaplama”, “CO2 emisyonu hesaplama” ve “karbondioksit emisyonu hesaplama” aramaları aynı ihtiyaca işaret eder: belirli bir enerji veya yakıt tüketiminin atmosfere ne kadar karbondioksit verdiğini bulmak. Teknik ve resmî metinlerde salım veya emisyon tercih edilir; salınım günlük dilde yaygın bir varyanttır. Bu sayfada ifadeler aynı anlamda kullanılıyor. Terim farkları için karbon salımı, salınımı ve emisyon terimleri sayfasına bakabilirsiniz.
Bu sayfa yalnızca enerji ve yakıt birimlerinden (kWh, m³, litre) emisyona geçişe odaklanır. Bir şirketin tüm sera gazı emisyonlarını kapsamlar halinde hesaplamak için kurumsal karbon ayak izi hesaplama rehberi daha uygun başlangıç noktasıdır.
Temel formül
Yakıtların karbon salımı, yakıtın enerji içeriği üzerinden hesaplanır. IPCC faktörleri enerji birimi (TJ) başına verildiği için hacim veya kütle önce enerjiye çevrilir:
Emisyon (kg CO2) = Tüketim miktarı × Isıl değer (enerjiye çevrim) × Emisyon faktörü (kg CO2/TJ) Kısaca: Emisyon (kg CO2) = Tüketim (m³, L veya kWh) × Birim emisyon faktörü (kg CO2/birim)
Örneğin motorin için: 1 L × 0,84 kg/L = 0,84 kg yakıt; 0,84 kg × 43,0 MJ/kg = 36,12 MJ; 36,12 MJ × 74,1 g CO2/MJ ≈ 2.676 g ≈ 2,68 kg CO2. (74.100 kg CO2/TJ, 74,1 g CO2/MJ'ye eşittir.)
Hızlı başvuru tablosu
| Yakıt / enerji | Varsayım | IPCC CO2 faktörü | Yaklaşık sonuç |
|---|---|---|---|
| Doğal gaz | NCV 34,5 MJ/m³ (varsayım) | 56.100 kg CO2/TJ | ≈ 1,94 kg CO2/m³ |
| Motorin (dizel, mazot) | 0,84 kg/L; NCV 43,0 TJ/Gg | 74.100 kg CO2/TJ | ≈ 2,68 kg CO2/L |
| Benzin | 0,745 kg/L; NCV 44,3 TJ/Gg | 69.300 kg CO2/TJ | ≈ 2,29 kg CO2/L |
| LPG | 0,54 kg/L; NCV 47,3 TJ/Gg | 63.100 kg CO2/TJ | ≈ 1,61 kg CO2/L (≈ 2,98 kg CO2/kg) |
| Şebeke elektriği | Ülkeye ve yıla göre değişir | Güncel ulusal faktör veya tedarikçi beyanı | Sabit değer kullanılmaz |
Tablodaki değerler yalnızca CO2'yi içerir. Yanma sırasında oluşan küçük miktardaki CH4 ve N2O, IPCC AR5 GWP değerleriyle (CH4 = 28, N2O = 265) CO2e'ye çevrilip eklendiğinde sonuç bir miktar artar. Yoğunluk ve ısıl değerler varsayımdır; gerçek hesapta yakıt tedarikçisinin bildirdiği değerler kullanılır.
1 litre mazot kaç kg CO2?
Yukarıdaki varsayımlarla 1 litre motorin (mazot) yandığında yaklaşık 2,68 kg CO2 açığa çıkar. Yakıtın kütlesi (0,84 kg) emisyondan daha düşük görünebilir; bunun nedeni, yanma sırasında yakıttaki karbonun havadaki oksijenle birleşmesidir. Oluşan CO2'nin kütlesinin büyük kısmını oksijen oluşturur.
Örnek: Ayda 1.200 litre motorin tüketen kurgusal bir nakliye aracı için aylık salım: 1.200 L × 2,68 kg CO2/L ≈ 3.216 kg ≈ 3,2 t CO2. Kendi değerlerinizle hesaplamak için yakıt emisyonu hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
1 m³ doğalgaz kaç kg CO2?
34,5 MJ/m³ ısıl değer varsayımıyla 1 m³ doğal gaz yaklaşık 1,94 kg CO2 salımına karşılık gelir: 34,5 MJ × 56,1 g CO2/MJ ≈ 1.935 g. Doğal gazın ısıl değeri dağıtım bölgesine ve döneme göre değişebildiğinden, faturada yer alan ısıl değer veya kWh karşılığı varsa onu kullanmak daha doğru sonuç verir.
Örnek: Yıllık 25.000 m³ doğal gaz tüketen kurgusal bir atölye: 25.000 × 1,94 ≈ 48.500 kg ≈ 48,5 t CO2. Hesap için: doğal gaz emisyonu hesaplayıcısı.
Faturada kWh yazıyorsa doğal gaz nasıl hesaplanır?
Bazı doğal gaz faturalarında tüketim m³ yerine ya da m³ ile birlikte kWh olarak gösterilir. Bu durumda hacimden enerjiye çevrim zaten yapılmış olduğundan ısıl değer varsayımına gerek kalmaz ve sonuç daha doğrudur. 1 kWh = 3,6 MJ olduğundan IPCC faktörü doğrudan kWh başına çevrilebilir:
56.100 kg CO2/TJ = 56,1 g CO2/MJ 1 kWh × 3,6 MJ/kWh × 56,1 g CO2/MJ ≈ 202 g ≈ 0,202 kg CO2/kWh (doğal gaz, NCV bazında)
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, faturadaki kWh değerinin üst ısıl değere (GCV) mi alt ısıl değere (NCV) mi dayandığıdır. IPCC faktörleri alt ısıl değere göre verilir; üst ısıl değer bazındaki bir enerji miktarı doğrudan çarpılırsa sonuç olduğundan yüksek çıkar. Fatura veya dağıtım şirketi açıklaması bu konuda belirleyicidir.
Benzin ve LPG için hesap
Benzinde aynı yöntemle 1 L × 0,745 kg/L × 44,3 MJ/kg × 69,3 g CO2/MJ ≈ 2,29 kg CO2 bulunur. LPG'de ise satış birimi önemlidir: akaryakıt istasyonunda litre, tüp ve dökme LPG'de genellikle kilogram kullanılır. Litre bazında yaklaşık 1,61 kg CO2, kilogram bazında yaklaşık 2,98 kg CO2 elde edilir. İkisini karıştırmak sonucu neredeyse iki kat saptırabilir.
Örnek: Yılda 4.000 kg dökme LPG kullanan kurgusal bir işletme: 4.000 × 2,98 ≈ 11.920 kg ≈ 11,9 t CO2. Aynı miktar yanlışlıkla litre kabul edilseydi sonuç yaklaşık 6,4 t CO2 çıkardı.
kWh'den kg CO2 hesaplama
Elektrikte salım, tüketim noktasında değil elektriğin üretildiği santrallerde oluşur; bu yüzden faktör, şebekedeki üretim karışımına bağlıdır ve yıldan yıla değişir.
Emisyon (kg CO2e) = Elektrik tüketimi (kWh) × Şebeke emisyon faktörü (kg CO2e/kWh)
Örnek: Yılda 50.000 kWh tüketen kurgusal bir ofis, yalnızca anlatım amaçlı varsayımsal 0,45 kg CO2e/kWh değeriyle: 50.000 × 0,45 = 22.500 kg ≈ 22,5 t CO2e. Gerçek hesapta Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın yayımladığı güncel ulusal şebeke emisyon faktörü veya tedarikçi beyanı kullanılır.
Kurumsal raporlamada elektrik emisyonu iki yöntemle gösterilir: şebeke ortalamasına dayanan konum bazlı ve satın alınan sözleşme ya da belgeye dayanan piyasa bazlı yöntem. Ayrıntı: location-based ve market-based farkı. Hesap için: elektrik emisyonu hesaplayıcısı.
Sık yapılan hatalar
- Birim karışıklığı: m³ ile Sm³, kWh ile MWh, litre ile kg'ın karıştırılması sonuçları katlarca saptırabilir.
- Kaynağı belirsiz faktör: İnternetten alınan bir sayının hangi kaynağa, yıla ve varsayıma dayandığı bilinmeden kullanılması.
- Eski elektrik faktörü: Şebeke faktörünün güncel olup olmadığının kontrol edilmemesi.
- CO2 ile CO2e'yi karıştırmak: Tablodaki faktörler yalnızca CO2'dir; kurumsal raporda diğer gazlar da eklenir.
Emisyon faktörlerinin nasıl seçildiğini merak ediyorsanız emisyon faktörü nedir sayfasına bakabilirsiniz.
Sonraki adım
Tekil bir tüketimin salımını bulmak için hesaplayıcılar sayfasındaki araçlar yeterlidir. Şirketinizin tüm emisyonlarını Scope 1, 2 ve 3 kapsamlarıyla, kanıta dayalı ve raporlanabilir biçimde ortaya koymanız gerekiyorsa karbon ayak izi hesaplama rehberine ve kurumsal karbon ayak izi hizmetimize göz atabilirsiniz.
