Tedarik zinciri karbon verisi neden gündemde?
Avrupa'daki pek çok şirket, kendi değer zinciri emisyonlarını raporlamak ve azaltım hedeflerini izlemek için tedarikçilerinden emisyon verisi istiyor. Türkiye'deki üreticiler bu talepleri çoğunlukla bir satın alma anketi, tedarikçi portalı daveti veya sözleşme eki olarak alıyor. Talepler kurumsal Scope 1 (Kapsam 1) ve Scope 2 (Kapsam 2) toplamından ürün başına karbon ayak izine, azaltım hedeflerinden enerji kaynağı bilgisine kadar uzanabiliyor.
Aynı şirket, kendi Scope 3 (Kapsam 3) envanterini iyileştirmek için kendi tedarikçilerinden de veri toplamak zorunda kalabiliyor. Bu hizmet, tedarik zincirinin her iki yönünü tek bir veri yönetimi düzeni içinde ele alır: alıcıya giden veri ile tedarikçiden gelen veri aynı hesap mantığına bağlanır.
Kimler için uygundur?
- AB'deki alıcılarından karbon verisi, sürdürülebilirlik anketi veya tedarikçi platformu daveti alan ihracatçılar.
- Otomotiv yan sanayi gibi, alıcıların tedarikçi anketlerinde enerji, emisyon ve hedef bilgisi istediği sektörlerdeki üreticiler.
- Tekstil ve hazır giyimde marka ve perakendecilerin tesis düzeyi enerji ve emisyon verisi taleplerine yanıt veren fason üreticiler ve tedarikçiler.
- Scope 3 envanterinde harcama bazlı tahminden tedarikçiye özgü veriye geçmek isteyen şirketler.
- Çok sayıda tedarikçisi olan ve veri toplamayı düzenli bir sürece dönüştürmek isteyen satın alma ekipleri.
Kapsam: neler dahil, neler dahil değil?
Dahil olanlar
- Alıcı talepleri tarafı: gelen anket ve taleplerin analizi, istenen verinin türüne göre sınıflandırılması, yanıtların tek hesap dosyasından üretilmesi ve yanıt kütüphanesi.
- Gerekiyorsa kurumsal veya ürün bazlı karbon ayak izi hesabının talebe uygun düzeyde hazırlanması ya da mevcut hesabın uyarlanması.
- Tedarikçi tarafı: öncelikli tedarikçi seçimi, davet metni, veri talep şablonu ve tedarikçiler için kısa rehber.
- Gelen tedarikçi verisinin kapsam, yöntem, yıl ve birim açısından kontrolü ve veri kalitesi puanlaması.
- Tedarikçi verisinin Scope 3 envanterine entegrasyonu ve yıllık güncelleme takvimi.
Dahil olmayanlar
- Tedarikçi beyanlarının bağımsız doğrulaması veya güvence beyanı.
- Sertifika, etiket veya alıcı adına onay düzenlenmesi.
- Alıcı platformlarındaki hesap yönetiminin tamamen devralınması (yanıt hazırlığı ve kontrolü dahildir).
- SKDM (CBAM) gömülü emisyon hesapları; bunlar SKDM (CBAM) danışmanlığı kapsamında ele alınır.
Teslim edilen çıktılar
| Çıktı | İçerik | Kullanım amacı |
|---|---|---|
| Talep analizi | Alıcı taleplerinin listesi, istenen veri türü, son tarih ve yöntem beklentisi | Önceliklendirme ve iş yükü planı |
| Yanıt kütüphanesi | Standart sorulara onaylı yanıtlar, rakamların hesap dosyasına referansı | Tutarlı ve hızlı anket yanıtı |
| Tedarikçi davet paketi | Davet metni, veri şablonu, kısa rehber, sık sorulan sorular | Tedarikçi katılımını artırmak |
| Veri kalitesi raporu | Tedarikçi bazında veri türü, kapsam, kalite puanı, açıklar | Hangi verinin kullanılabileceğine karar vermek |
| Güncellenmiş Scope 3 hesabı | Tedarikçi verisinin entegre edildiği kategori sonuçları | Gerçek veriye dayalı raporlama |
Tedarikçi verisinde kalite nasıl yönetilir?
Tedarikçiden gelen her sayı aynı değerde değildir. Bir tedarikçi tüm şirketinin yıllık emisyonunu, bir diğeri yalnızca bir tesisin elektrik tüketimini, üçüncüsü ise belirli bir ürünün beşikten kapıya karbon ayak izini gönderebilir. Bu veriyi doğrudan toplamak çift sayıma veya kapsam karmaşasına yol açabilir.
Bu nedenle her veri kaydı için şu sorular sorulur: Hangi raporlama yılı? Kurumsal mı, ürün bazlı mı? Hangi kapsamlar dahil? Elektrik için konum bazlı mı, piyasa bazlı mı? Hangi standart (GHG Protocol, ISO 14064-1, ISO 14067)? Bağımsız doğrulama var mı? Yanıtlara göre veri bir kalite düzeyine atanır; düşük kaliteli veri, gerekçesi belirtilerek ortalama veri veya harcama bazlı tahminle birlikte değerlendirilir. Ayrıntılı uygulama için tedarikçiden Scope 3 verisi toplama rehberine bakabilirsiniz.
Tedarikçiye özgü veriye geçiş genellikle birkaç raporlama dönemine yayılır. İlk yıl en büyük harcama veya emisyon payına sahip sınırlı sayıda tedarikçiyle başlamak, katılımı ve veri kalitesini yönetilebilir tutar.
Alıcı anketlerinde sık görülen sorular
Alıcıların anketleri sektöre ve şirkete göre değişse de çoğunda benzer başlıklar yer alır. Bunlara önceden hazırlıklı olmak, her yeni talepte sıfırdan başlamayı önler:
- Son raporlama yılı için Scope 1 ve Scope 2 emisyonları; Scope 2'nin konum bazlı ve piyasa bazlı değerleri.
- Toplam enerji tüketimi ve yenilenebilir elektrik payı; varsa enerji nitelik belgeleri.
- Alıcıya satılan ürünler için ürün başına karbon ayak izi ve kullanılan standart.
- Envanterin bağımsız doğrulamadan geçip geçmediği ve güvence düzeyi.
- Azaltım hedefleri, baz yıl ve hedefe göre ilerleme.
- Kendi tedarikçilerinden emisyon verisi toplayıp toplamadığınız.
Bu sorulara verilen yanıtların aynı hesap dosyasına dayanması ve her yıl aynı yöntemle güncellenmesi, alıcı nezdinde tutarlılık sağlar. Henüz yanıtı olmayan sorularda, mevcut durumu ve planlanan adımları dürüstçe belirtmek tahmini bir rakam vermekten daha sağlıklıdır.
Süreç
- Talep envanteri. Alıcılardan gelen anketler, portallar ve sözleşme hükümleri toplanır; ortak ve farklı veri ihtiyaçları ayrıştırılır.
- Hesap tabanı. Mevcut karbon ayak izi hesabı gözden geçirilir veya eksikse talebe uygun düzeyde hazırlanır.
- Yanıt kütüphanesi. Sık gelen sorulara onaylı yanıtlar hazırlanır, alıcı yanıtları gönderim öncesi kontrol edilir.
- Tedarikçi seçimi ve davet. Öncelikli tedarikçiler belirlenir, davet paketi gönderilir ve takip takvimi kurulur.
- Veri kontrolü ve entegrasyon. Gelen veriler kalite kontrolünden geçirilir, Scope 3 envanterine işlenir.
- Yıllık döngü. Talepler ve tedarikçi verileri her raporlama döneminde güncellenir.
Gerekli veriler
- Alıcılardan gelen anketler, portal davetleri ve ilgili sözleşme maddeleri.
- Kurumsal karbon ayak izi veya enerji tüketim verileri (yakıt, elektrik, soğutucu gaz).
- Ürün bazlı talepler için üretim miktarları, malzeme listesi ve süreç enerji dağılımı.
- Tedarikçi listesi; harcama, miktar ve malzeme grubu bilgisiyle.
- Tedarikçilerle iletişimden sorumlu satın alma kişileri.
Standartlar ve metodoloji
Kurumsal ve değer zinciri verisi için GHG Protocol Kurumsal Standardı ve Scope 3 Standardı, ürün bazlı talepler için ISO 14067:2018 ve GHG Protocol Ürün Standardı esas alınır. Ürün verisi gerekiyorsa ürün karbon ayak izi hizmeti, değer zinciri hesabı için Scope 3 hesaplama hizmeti bu çalışmayla birlikte yürütülebilir. Hazırlanan yanıtlar ve hesaplar danışmanlık çıktısıdır; Karbonpazarı doğrulama yapmaz ve sertifika vermez. Alıcınız doğrulanmış veri istiyorsa, envanter bağımsız doğrulamaya hazır biçimde belgelenir.
Teklifi etkileyen faktörler
- Yanıt verilecek alıcı talebi ve anket sayısı, her birinin ayrıntı düzeyi.
- Kurumsal veya ürün bazlı hesabın mevcut olup olmadığı.
- Veri istenecek tedarikçi sayısı ve tedarikçilerin hazırlık düzeyi.
- Davet ve takip sürecinde ne kadar aktif destek istendiği.
- Yanıtların dili ve alıcı platformlarının sayısı.
- Tek seferlik mi, yıllık döngü halinde mi destek alınacağı.
Mevcut alıcı taleplerinizi paylaşırsanız, kapsamı birlikte netleştirip teklif hazırlayabiliriz.
